Orta Dəhliz: Çindən Bakıya dəmir yolu marşrutu
Orta Dəhliz — rəsmi adı Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu — Çini Qazaxıstan, Xəzər dənizi, Azərbaycan və Gürcüstan vasitəsilə Türkiyə və Avropa ilə birləşdirir. Azərbaycan bu dəhlizin mərkəzində yerləşir, ona görə Çindən qatarla yük Bakıya təbii tranzit yolu ilə gəlir.
Tipik marşrut belədir: konteyner Çinin daxili terminalında qatara yüklənir, Qazaxıstan ərazisini keçib Aktau və ya Kurık limanına çatır, oradan Xəzər bərəsi ilə Ələtdəki Bakı limanına gəlir. Bakıdan sonra yük ya anbarımıza, ya da dəmir yolu ilə daha qərbə gedir.
Bakı–Tbilisi–Qars xətti: Türkiyə və Avropa istiqaməti
Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu Azərbaycanı Gürcüstan üzərindən Türkiyə şəbəkəsinə bağlayır. Bu xətt Orta Dəhlizin qərb hissəsidir və Türkiyədən, sonra isə Avropadan qatarla yük üçün də istifadə olunur.
Bundan başqa, Gürcüstanın Poti və Batumi limanlarından Bakıya dəmir yolu bağlantısı var. Dəniz konteyneri bu limanlara çatanda Bakıya çox vaxt məhz qatarla gəlir — yəni dəmir yolu dəniz daşınmasının da davamıdır.
Konteyner qatarları və yığma yük
Dəmir yolunda yük əsasən standart dəniz konteynerlərində (20 və 40 futluq) daşınır. Bu, yükün yolda bir nəqliyyatdan digərinə — qatardan bərəyə, bərədən yenidən qatara — açılmadan keçməsinə imkan verir.
Tam konteyner sorğu ilə təşkil olunur. Həcm konteyner üçün azdırsa, yük digər idxalçıların yükü ilə konsolidasiya edilə bilər; bu halda qiymət hesablanan çəkiyə görə, kq üzrə aparılır. Format və şərtlər operatorun təklifində göstərilir.
Konteyner yükləmə məntəqəsində möhürlənir və möhürün nömrəsi sənədlərə yazılır. Sərhəd və liman keçidlərində möhürün bütövlüyü yoxlanılır — bu, yükün yolda açılmadığını təsdiqləyir.
Dəmir yolu nə vaxt sərfəlidir
Dəmir yolu hava yolundan yavaşdır, amma xərci xeyli aşağıdır; dənizdən isə adətən sürətlidir. Xəzər keçidi və sərhədlərdə gözləmə müddətə təsir edə bilər, ona görə dəqiq qrafik hər göndəriş üçün ayrıca verilir.
Xəzər bərələrinin qrafiki hava şəraitindən də asılıdır: güclü küləkdə bərə limanda gözləyə bilər. Ona görə dəmir yolunu sərt son tarixi olan yük üçün yox, planlı tədarük üçün seçmək daha doğrudur.
Dəmir yolu ilə yükdaşıma bu hallarda yaxşı nəticə verir:
- həcmli və ağır partiyalar: avadanlıq, tikinti materialları, sənaye malları
- müntəzəm tədarük — hər ay və ya rübdə təkrarlanan sifarişlər
- hava yolu üçün çox ağır, dəniz üçün isə çox təcili olan yüklər
- Çinin daxili əyalətlərindən gələn mal — dəniz limanına daşımaq əlavə vaxt aparanda
Dəmir yolu daşınmasında sənədlər və gömrük
Dəmir yolu göndərişi beynəlxalq dəmir yolu yük qaiməsi ilə (SMGS və ya ortaq CIM/SMGS qaiməsi) rəsmiləşdirilir. Bundan başqa kommersiya invoysu, qablaşdırma siyahısı və malın növünə görə sertifikatlar lazımdır.
Azərbaycanda idxal zamanı rüsum malın XİF MN koduna görə müəyyən olunur, üstəlik gömrük dəyəri və rüsumun cəminə 18% ƏDV hesablanır. MDB ölkələrində — məsələn, Qazaxıstanda — istehsal olunmuş mallar etibarlı ST-1 mənşə sertifikatı ilə idxal rüsumundan azad oluna bilər; bunu konkret mal üçün əvvəlcədən dəqiqləşdirin. Çin və Türkiyədən gələn yükdə «Daşınma + Gömrük» (Karqo) ilə rəsmiləşdirməni biz aparırıq, digər ölkələr üçün isə gömrük ayrıca brokerlik xidməti kimi təşkil olunur.
Express və Ekonom yalnız çatdırılma sürətidir, nəqliyyat növü deyil. Yükün qatarla, maşınla və ya başqa yolla gedəcəyini biz yükün tipinə, təcililiyə və büdcəyə görə seçirik.
Qatarla yük üçün sorğuda nələri yazmalı
Dəmir yolu ilə yükdaşıma təklifi nə qədər dəqiq məlumatla başlasa, o qədər tez və real olur. Yük sorğusunda bunları göstərin:
Operator bu məlumata görə marşrutu, formatı və gömrük variantını təklif edir. Razılaşandan sonra yük qəbul edilir, ölçülür, sənədlər yoxlanılır və yekun qiymət təsdiqlənir.
- malın adı və mümkünsə XİF MN kodu
- təxmini çəki, həcm və yer sayı; yükün paletli və ya qutulu olması
- təchizatçının şəhəri və yükün hazır olacağı tarix
- tam konteyner lazımdır, yoxsa yük konsolidasiya ilə gedə bilər
- batareya, maye və ya xüsusi yoxlama tələb edən mal olub-olmaması